Κυριακή 19/11/2017 Ενημερωτικός εκδοτικός συνεταιρισμός 8 C° Θεσσαλονίκη
  • Η μεγάλη παράλειψη στο σχέδιο Σπίρτζη

    Ποιοι και γιατί αιφνιδιάστηκαν από την πρόταση για δημόσιες αστικές συγκοινωνίες στη Θεσσαλονίκη

  • Ούτε οι δήμαρχοι, ούτε η Περιφέρεια, ούτε ο τοπικός Τύπος είδε με καλό μάτι την πρόταση του υπουργού Μεταφορών Χρήστου Σπίρτζη για σχεδιασμό εκ του μηδενός του συστήματος αστικών συγκοινωνιών της Θεσσαλονίκης, με την ίδρυση δύο νέων φορέων και κεντρικό στοιχείο τον δημόσιο χαρακτήρα του. Κανείς βέβαια δεν βγήκε ανοιχτά να απορρίψει την πρόταση, να υπερασπιστεί το σημερινό μοντέλο ή να αντιπροτείνει κάποιο συγκεκριμένο καλύτερο. Όλοι τους ωστόσο εξέφρασαν επιφυλάξεις και διέβλεψαν σοβαρά προβλήματα, με βασικότερο την χρηματοδότηση του εγχειρήματος.

    Ακόμη όμως κι αν βρεθούν τελικά τα κονδύλια για την υλοποίηση της πρότασης, αυτοί που έμειναν εκτός σχεδιασμού είναι οι χιλιάδες άνεργοι της Θεσσαλονίκης. Σε μια πόλη που η ανεργία καλπάζει πολύ πάνω από τον εθνικό μέσο όρο, με έναν στους τέσσερις να είναι χωρίς δουλειά, δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για τη δωρεάν μετακίνηση των ανέργων, όπως πολύ σωστά συμβαίνει στην Αθήνα. Δυστυχώς κανένας από τους τοπικούς παράγοντες δεν ανάδειξε τη συγκεκριμένη παράλειψη.

    Ίσως γιατί όλοι “αιφνιδιάστηκαν” όταν λίγο πριν τα Χριστούγεννα, σε μία κλειστή σύσκεψη ο Χρήστος Σπίρτζης αποκάλυψε για πρώτη φορά σε πέντε δημάρχους και δύο κομματικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ το σχέδιό του για την αντικατάσταση του ΟΑΣΘ από έναν δημόσιο φορέα αστικών συγκοινωνιών στη Θεσσαλονίκη. Όπως γράφτηκε ακόμη και για τα τοπικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ το σχέδιο παραήταν καλό για να γίνει αληθινό.

     

    Το σχέδιο

    Το περασμένο Σάββατο, δηλαδή ένα μήνα μετά την “αιφνιδιαστική” ανακοίνωση, ο υπουργός παρουσίασε πιο επίσημα και με περισσότερες λεπτομέρειες το σχέδιό του. Προβλέπει τη συγκρότηση δύο νέων φορέων. Ο πρώτος θα είναι καθαρά κρατικός με αρμοδιότητα τον σχεδιασμό και την εποπτεία των αστικών συγκοινωνιών. Απλή μεταβίβαση αρμοδιοτήτων δηλαδή από τον σημερινό ΣΑΣΘ (Συμβούλιο Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης) σε έναν νέο φορέα, προφανώς με νέα σύνθεση.

    Ο δεύτερος φορέας, που προκάλεσε όλο το σάλο, θα είναι αρμόδιος για τη λειτουργία των συγκοινωνιών, θα αναλάβει δηλαδή το έργο που σήμερα εκτελεί κατά αποκλειστικότητα ο ιδιωτικός ΟΑΣΘ. Ο νέος φορέας θα διαθέτει το σύνολο των συγκοινωνιακών μέσων. Θα έχει δηλαδή δικά του λεωφορεία, αμαξοστάσια και όλες τις απαραίτητες υποδομές αλλά και το μετρό, όταν επιτέλους αυτό μπει σε ράγες. Ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς, το δημόσιο θα κατέχει το 51% του νέου φορέα. Το υπόλοιπο 49% ο Χρήστος Σπίρτζης προτείνει να μοιραστεί στους δήμους της Θεσσαλονίκης. Όσο για τα χρήματα που θα χρειαστούν για την αγορά των λεωφορείων, τις εγκαταστάσεις κλπ, όπως είπε ο υπουργός στους δημάρχους «η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανάπτυξης και η Παγκόσμια Τράπεζα είναι πολύ θετικές στο να χρηματοδοτήσουν και να στηρίξουν δράσεις αστικών μεταφορών». Βέβαια, αν ήταν τόσο απλά τα πράγματα οι προκάτοχοι του κ. Σπίρτζη θα είχαν τουλάχιστο αρχίσει έργα κατασκευής μετρό... στο Κιλκίς. Γι’ αυτό και ο υπουργός όχι μόνο ζήτησε από τους δημάρχους να βάλουν το χέρι στην τσέπη, αλλά παράλληλα -με σφιγμένα τα χείλη είναι η αλήθεια- άφησε ανοιχτό παράθυρο για είσοδο ιδιωτών στο εγχείρημα “με όριο συμμετοχής στο μετοχικό κεφαλαίο”. Πόσο ανοιχτό θα είναι το παράθυρο στους ιδιώτες, πότε θα αρχίσει η εφαρμογή του σχεδίου και όλα τα υπόλοιπα εκκρεμή θέματα θα απαντηθούν το αργότερο μέχρι την Άνοιξη, που σύμφωνα με τον υπουργό θα κατατεθεί σχετικό νομοσχέδιο στη Βουλή.

     

    Ο καταλύτης

    Μέχρι τότε οι τοπικοί φορείς θα παραμένουν επιφυλακτικοί και “αιφνιδιασμένοι”. Όμως πόσο πραγματικά αιφνιδιαστική ήταν η απόφαση του Χρήστους Σπίρτζη; Τι ήταν αυτό που την κατέστησε “αιφνιδιαστική”. Πόσο αναπάντεχο ήταν το χτύπημα για τον ΟΑΣΘ; Πόσο απρόσμενη ήταν η εξέλιξη για τους δημάρχους της Θεσσαλονίκης και για ποιους λόγους προβάλουν επιφυλάξεις; Αλλά και πόσο εξεπλάγησαν ακόμη και τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ στη Θεσσαλονίκη;

    Οι απαντήσεις δεν είναι τόσο προφανείς. Ορισμένα συμπεράσματα όμως μπορούν να εξαχθούν αν αναλογιστεί κανείς τι θα γίνει όταν έρθει το μετρό. Διότι μπορεί ο εκλεγμένος στη Θεσσαλονίκη υφυπουργός Παιδείας Κώστας Ζουράρις να εκφράζει αυτό που αντιλαμβάνονται οι ψηφοφόροι του ως πικρή αλήθεια, όταν λέει ότι “ο ΠΑΟΚ θα πάρει πρωτάθλημα όταν γίνει το μετρό Θεσσαλονίκης, δηλαδή ποτέ”. Και μπορεί πράγματι το “ποτέ” να ισχύει για την περίπτωση του ΠΑΟΚ. Ωστόσο ακόμη και ως πιθανότητα, η ολοκλήρωση των έργων του μετρό καθιστά όλους τους προηγούμενους τουλάχιστο υποψιασμένους για επικείμενες αλλαγές στο τοπίο των αστικών συγκοινωνιών της Θεσσαλονίκης. Σίγουρα όχι αιφνιδιασμένους.

     

    Ο ΟΑΣΘ

    Όταν τον περασμένο Ιούλιο οι εργαζόμενοι του ΟΑΣΘ προχώρησαν στην πρώτη για το 2016 απεργία, διεκδικώντας τα καθυστερούμενα δεδουλευμένα τους, γνώριζαν πολύ καλά ότι αυτός από τον οποίο ζητούσαν να βάλει το χέρι στην τσέπη δεν ήταν ο άμεσος εργοδότης τους (ο ΟΑΣΘ), αλλά ο έμμεσος, δηλαδή η κυβέρνηση και το υπουργείο Μεταφορών, που συντηρεί εδώ και δεκαετίες τον ιδιωτικό οργανισμό με το ανεξέλεγκτο σύστημα των επιδοτήσεων.

    Αυτό που δεν γνώριζαν οι εργαζόμενοι ήταν ότι αυτή τη φορά το υπουργείο Μεταφορών όχι μόνο δεν θα υπέκυπτε στις ορέξεις της διοίκησης του ΟΑΣΘ, αλλά θα άρχιζε ένα σκληρό πόλεμο εναντίον της, φιλοδοξώντας ακόμη και να γράψει τους τίτλους τέλους του οργανισμού, προτείνοντας την αντικατάστασή του από έναν δημόσιο φορέα αστικών συγκοινωνιών.

    Θα μπορούσε να υποθέσεις κανείς ότι για τη διοίκηση του ΟΑΣΘ το ενδεχόμενο να αρχίσει κάποτε να λειτουργεί μετρό στη Θεσσαλονίκη συνιστούσε ανέκαθεν μία σοβαρή απειλή για τα συμφέροντά της. Αν υπάρχει ένας φορέας στην πόλη που εύχεται να μη γίνει ή έστω να καθυστερήσει όσο γίνεται το μετρό, αυτός είναι σίγουρα ο ΟΑΣΘ. Και οι κακές γλώσσες λένε ότι δεν περιορίζεται σε ευχές. Άπαντες, από τον πρόεδρο του Οργανισμού μέχρι τον νεότερο εργαζόμενο, αντιλαμβάνονται ότι η λειτουργία του μετρό θα σημάνει όχι μόνο τον περιορισμό του μεταφορικού έργου για τα λεωφορεία, αλλά τη διακοπή των οικονομικά αποδοτικότερων δρομολογίων. Αυτών του κέντρου.

    Με αυτό το δεδομένο η διοίκηση του ΟΑΣΘ εύλογα εξετάζει διεξόδους για το μέλλον του οργανισμού. Ο μόνος τρόπος για να κρατηθεί η πίτα ολόκληρη και ο σκύλος χορτάτος είναι να καταφέρει ο ΟΑΣΘ να πατήσει κι αυτός πόδι... στις ράγες. Να κάνει την κρίση ευκαιρία, όπως παπαγαλίζει ο κάθε σωστός νεοφιλελεύθερος τα τελευταία χρόνια. Αντί δηλαδή να ζημιωθεί να καταφέρει να επωφεληθεί από τη λειτουργία του μετρό.

    Ένα πολύ καλό σενάριο πιθανότατα θα προέβλεπε τη συμμετοχή του ΟΑΣΘ με κάποιο τρόπο στη μετοχική σύνθεση της εταιρείας που θα διαχειρίζεται το μετρό και τη μεταφορά εργαζομένων από τα λεωφορεία στα τρένα.

    Ένα κακό σενάριο -αν δεν κατορθώσει να πιάσει ο ΟΑΣΘ στασίδι στη διοίκηση του μετρό- θα προέβλεπε αναπόφευκτα τη συρρίκνωση των δραστηριοτήτων του. Ακόμη και σ’ αυτή την περίπτωση η διοίκηση του οργανισμού προφανώς και εργάζεται ακατάπαυστα για να διατηρήσει την αποκλειστικότητα στο υπόλοιπο μεταφορικό έργο, δηλαδή στις απομακρυσμένες περιοχές που δεν θα καλύπτονται από το σιδηροδρομικό δίκτυο. Εκεί βεβαίως θα διατηρηθεί η ασφάλεια του επιδοτούμενου εισιτηρίου. Το πάρτι (όπως το περιγράφουν οι επιθεωρητές του υπουργείο Μεταφορών σε έκθεση που έστειλαν στην Εισαγγελία) θα είναι μικρότερο, αλλά τουλάχιστο θα μπορεί να συνεχιστεί.

    Με λίγη καλή θέληση από όλες τις πλευρές το πρώτο, το καλό, σενάριο θα τους βόλευε όλους. Εξάλλου η παραχώρηση ενός πακέτου μετοχών της εταιρείας του μετρό στον ΟΑΣΘ θα ελάφρυνε πιθανότατα τις συσσωρευμένες οφειλές που διεκδικεί ο οργανισμός από το κράτος.

    Με βάση τα παραπάνω το μόνο αιφνιδιαστικό στοιχείο στο σχέδιο που παρουσίασε ο Σπίρτζη ήταν η απουσία του ΟΑΣΘ από αυτό, και η πιθανότητα σύστασης του νέου συγκοινωνιακού φορέα με καθαρά δημόσιο χαρακτήρα, όπως της Αθήνας. Ευτυχώς ο υπουργός άφησε ανοιχτό παραθυράκι για είσοδο ιδιωτών. Και για να μείνει ορθάνοιχτο το παράθυρο, ο ΟΑΣΘ έχει τους υποστηρικτές του.

     

    Οι δήμαρχοι

    Για τους δημάρχους της Θεσσαλονίκης το μόνο πιο βασανιστικό από την προσμονή του μετρό είναι ίσως η προσμονή... της πτώσης της κυβέρνησης. Η αλήθεια είναι ότι το θέμα του μετρό τους απασχολεί ιδιαίτερα εδώ και χρόνια. Και όχι άδικα. Όλοι επιθυμούν την ολοκλήρωση του έργου το συντομότερο, αλλά επίσης όλοι γνωρίζουν ότι όταν τελειώσουν τα έργα δεν θα τελειώσουν και τα προβλήματα. Διότι οι περιοχές που δεν θα καλύπτονται από το σιδηροδρομικό δίκτυο θα εξακολουθούν να βασίζονται στα αστικά λεωφορεία. Όμως ο περιορισμός των λεωφορείων στο κέντρο εξαιτίας του μετρό, δεν θα δημιουργήσει πλεόνασμα οχημάτων για την περιφέρεια (όπως ίσως συνέβη στην Αθήνα). Αντίθετα θα σημάνει την αποδυνάμωση του ΟΑΣΘ. Και ένας αποδυναμωμένος ΟΑΣΘ δεν θα μπορεί να προσφέρει τις υπηρεσίες που παρέχει σήμερα. Κάπως έτσι οι δήμαρχοι πέφτουν στην ανάγκη της διοίκησης του ΟΑΣΘ. Αντιλαμβάνονται ότι για να έχουν καλές συγκοινωνίες πρέπει να παραμείνει ισχυρός ο φορέας που λειτουργεί τα λεωφορεία. Γι’ αυτό και στην κόντρα Σπίρτζη – ΟΑΣΘ πήραν ανεπιφύλακτα το μέρος του δεύτερου. Μία σύμπραξη του ΟΑΣΘ με την εταιρεία του μετρό (το “καλό σενάριο” που αναφέρθηκε νωρίτερα) θα έλυνε δια παντός τα προβλήματα για τους δημάρχους.

    Γιατί όμως να προβάλουν οι δήμαρχοι ενστάσεις στην πρόταση Σπίρτζη για έναν ενιαίο φορέα αστικών συγκοινωνιών, έστω κι αν είναι δημόσιος; Πέρα από το γεγονός ότι στη Θεσσαλονίκη όλοι οι δήμαρχοι αντιπολιτεύονται την κυβέρνηση, ο νεοδημοκράτης Λάζαρος Κυρίζογλου, της Μενεμένης και πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας, ήταν αρκετά διαφωτιστικός: “Όλοι οι δήμαρχοι είπαν ότι δεν υπάρχει δυνατότητα να δοθούν χρήματα λόγω των περικοπών που έγιναν στα κονδύλια της τοπικής αυτοδιοίκησης (...) Σε καμία περίπτωση δεν θέλουμε οι δήμοι να μετάσχουμε σε ένα σχήμα που να δημιουργεί χρέη και προβλήματα. Θεωρούμε ωστόσο απαραίτητη τη συμμετοχή στη σχεδίαση του μεταφορικού έργου. Δεν θέλουμε να είμαστε γλάστρες”. Με απλά λόγια, χρήματα δεν έχουν να βάλουν, ρίσκο δεν θέλουν να αναλάβουν, αλλά λόγο απαιτούν να έχουν, γιατί είναι λουλούδια και όχι γλάστρες. Μαγκιά του του Κυρίζογλου, αλλά γιατί οποιοσδήποτε να κάτσει να τον ακούσει αφού δεν πληρώνει και δεν θέλει να αναλάβει κανένα ρίσκο;

    Ακόμη πιο διαφωτιστικός ήταν ο Γιάννης Μπουτάρης, που εμφανίστηκε θετικός στην πρόταση για ενιαίο φορέα συγκοινωνιών αλλά διευκρίνισε ότι “ο δήμος δεν είναι επιχειρηματίας” και ότι στο εγχείρημα πρέπει να μπουν ιδιώτες. Ξέρει ότι χωρίς ενιαίο φορέα ούτε η Τούμπα δεν θα μπορεί να εξυπηρετηθεί κι ας είναι δίπλα στο κέντρο. Εξακολουθεί ωστόσο ο κ. Μπουτάρης να αντιλαμβάνεται τις αστικές συγκοινωνίες ως επιχείρηση που μπορεί να αποφέρει κέρδη και κατά προτίμηση σε κάποιον ιδιώτη. Το ενδεχόμενο να λειτουργεί η κερδοφορία υπέρ του επιβατικού κοινού δεν παίζει για τον Μπουτάρη. Το ότι οι κάτοικοι της πόλης του είναι αναγκασμένοι να κυκλοφορούν δεν σημαίνει ότι ο δήμος έχει υποχρέωση να τους διευκολύνει, αλλά πρωτίστως ότι κάποιος ιδιώτης μπορεί να κονομήσει. Και στην έσχατη περίπτωση που ο επιχειρηματίας δεν καταφέρει να κονομήσει, θα υπάρχει πάντα η δυνατότητα να τον επιδοτήσει το κράτος. Το πάρτι θα συνεχιστεί, ο κόσμος να χαλάσει. Αλλά και για να είναι εγγυημένη η επιτυχία του πάρτι χρειάζεται ένας καλός και έμπειρος επιχειρηματίας. Ποιος είναι ο πιο έμπειρος διοργανωτής πάρτι στον τομέα των αστικών συγκοινωνιών; Ο ιδιωτικός ΟΑΣΘ φυσικά.

     

    Ο ΣΥΡΙΖΑ

    Το καρέ των “αιφνιδιασμένων” από την πρόταση Σπίρτζη συμπληρώνουν ο τοπικός Τύπος και ο ΣΥΡΙΖΑ Θεσσαλονίκης. Για τον πρώτο, τον τοπικό Τύπο, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση. Απλά “χορεύει” στο ρυθμό που βαράνε τα νταούλια οι δήμαρχοι. Παίζει στο τοπικό πρωτάθλημα της “μικρής” διαπλοκής. Τσικό, που λένε. Επαρχία.

    Ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του τοπικού ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος από “θέση αρχής” είναι υπέρ των δημόσιων συγκοινωνιών. Για μεγάλο διάστημα τα προηγούμενα χρόνια ο τοπικός ΣΥΡΙΖΑ ήταν αντίθετος στο μετρό. Με την αριστερή διακυβέρνηση βρέθηκαν οι ίδιοι άνθρωποι να ζητούν την επίσπευση του έργου. Από πάνω τους προέκυψε και ο Σπίρτζης που εξήγγειλε σχέδιο για την υλοποίηση της “θέσης αρχής”. Πόσα να αντέξει ο ΣΥΡΙΖΑίος; Σου λέει, αν γίνουν όλα αυτά θα αντικαταστήσουμε τα αγάλματα του Ανδρέα και του Καραμανλή μαζί, με τον ανδριάντα του Σπίρτζη!

    Είναι τόσο καλό το σχέδιο για να είναι αληθινό που τους βάζει σε υποψίες. Σου λέει, εμείς δεν το σηκώσαμε και πολύ το θέμα, γιατί και με το νερό που κάναμε ολόκληρο δημοψήφισμα τα μούτρα μας κινδυνεύουμε να φάμε. Τι έπαθε ξαφνικά ο προερχόμενος από το ΠΑΣΟΚ, βουλευτής Αθηνών Χρήστος Σπίρτζης; Είδε τον ήλιο του σοσιαλισμού πιο φωτεινό από ποτέ και αποφάσισε να κόψει τον βήχα στον ιδιωτικό ΟΑΣΘ; Μπήκε ξαφνικά μπροστάρης στην προσπάθειας διάσωσης της αριστεροσύνης της κυβέρνησης, η οποία ελέω μνημονίου είναι αναγκασμένη να υλοποιεί την μία ιδιωτικοποίηση μετά την άλλη; Μήπως ο άνθρωπος (ο Σπίρτζης πάντα) απλά παζαρεύει το μερίδιο που θα πάρει ο ιδιωτικός ΟΑΣΘ στον νέο ενιαίο φορέα; Αυτά σκέφτονται οι άνθρωποι του τοπικού ΣΥΡΙΖΑ και συγκρατιούνται.

    Σε τελική ανάλυση, όπως και να έρθουν τα πράγματα, το χρέος τους ως αριστερή κυβέρνηση σε περίοδο κρίσης θα το έχουν κάνει. Το έχει κάνει ήδη ο Σπίρτζης μόνος του. Από τη στιγμή και μόνο που πρότεινε τη σύσταση ενιαίου, δημόσιου φορέα αστικών συγκοινωνιών, με τη συμμετοχή των δήμων. Αν οι δήμαρχοι είναι φιλελέδες, δεν φταίει ο Σπίρτζης. Δεν μπορεί να αγνοήσει την τοπική κοινωνία.

    Αυτόν που αγνόησε όμως, για να επανέλθουμε στη μεγάλη παράλειψη, είναι οι άνεργοι. Διότι πέρα από τις πολιτικές μεθοδεύσεις, τις ισορροπίες που θα πρέπει να τηρηθούν, τα προβλήματα -οικονομικά και άλλα- που θα πρέπει να ξεπεραστούν και τον χρόνο που θα χρειαστεί ακόμη να κάνουν υπομονή οι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης για να έχουν σωστές συγκοινωνίες, ανεξάρτητα από όλα αυτά για τους άνεργους δεν υπάρχει χρόνος. Γι’ αυτούς έπρεπε να είχε βρεθεί λύση από την πρώτη στιγμή. Από τότε που βρέθηκε η λύση για τις μετακινήσεις των ανέργων στην Αθήνα.

    Το αν αυτό μπορεί να γίνει άμεσα ή όχι με τον ΟΑΣΘ είναι δευτερεύον. Ας βάλει το υπουργείο κρατικά λεωφορεία να κόβουν βόλτες στο κέντρο και να παίρνουν τσάμπα όποιον κρατά στο χέρι κάρτα αεργίας. Το πρόβλημα πρέπει να λυθεί άμεσα. Όχι το 2019.

  • Pressenger

    Pressenger ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ.
    Ενημερωτικός Εκδοτικός
    Συνεταιρισμός Θεσσαλονίκης

    Αγίας Σοφίας 94,
    τ.κ.: 54634
    τηλ.: 6974-557792
    inbox@pressenger.gr

    Σχετικά με το pressenger.gr

    Έτος ίδρυσης 2016
    Σχεδιασμός – ανάπτυξη:
    ομάδα pressenger.gr

    Μέλος του    

    Τα υπογεγραμμένα κείμενα
    απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους.

    Επιτρέπεται και παροτρύνεται
    η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή των κειμένων,
    αυτούσιων ή διασκευασμένων, με κάθε μέσο
    υπό τους όρους
    - αναφοράς στην πηγή προέλευσης (pressenger.gr)
    - διατήρησης του όρου ελεύθερης διάθεσης
    σε κάθε αντίγραφο ή παράγωγο έργο.